Een biografie schrijven over Jan Pieterszoon Sweelinck is niet te doen: er is eenvoudigweg te weinig over 's mans leven bekend. Om toch aandacht te besteden aan Nederlands grootste componist, gaf het muziekgezelschap Capella Brabant aan schrijfster Manon Uphoff de opdracht een libretto te schrijven waarin op een fictieve manier Sweelincks leven wordt bezien.

Reformatorisch Dagblad, Jaco van der Knijff, 1 december 2008.

Uphoff koos voor een verhaal dat gebaseerd is op historische feiten en dat verteld wordt door twee vrouwen: Sweelincks weduwe Claesgen Dirckdochter Puyner en een publieke vrouw uit de Amsterdamse Koestraat.

Tijdens de uitvoering van de muziektheatervoorstelling, waarbij de actrice Nelly Frijda de rol van Claesgen Dirckdochter Puyner speelt, wordt het levensverhaal afgewisseld met verschillende composities van Sweelinck.

Het verhaal begint zo: "Was het vannacht dat ik ben opgestaan? Dat ik geluiden in de kamer hoorde? De gordijnen bolden op, een lichte bries gleed over tafel en papieren ritselden als hagedissen in de maanverlichte kamer (verlicht, dat wel). Ik was op gewone tijd naar bed gegaan en had zoals gewoonlijk de olielamp gedoofd, mijn toilet gemaakt... en even is het of hij niet dood is en daar doorspeelt, zonder mij, en alleen mij verlaten heeft. Nee, ik kan en mag niet angstig zijn; angstig zijn is voor dommen en onbekwamen. Sluit de deuren, sluit de ramen."

En dan klinkt een van Sweelincks canons: 'Vanitas vanitatem' (IJdelheid der ijdelheden).

In een lange episode van de publieke vrouw, die na een 'kwartier oneerbaarheid' de Oude Kerk binnentreedt en geraakt wordt door Sweelincks orgelspel, krijgen we te horen hoe ze herinnerd wordt aan haar ouderlijk huis, een boerderij in Brabant die is platgebrand door soldaten. Zo belandde ze in Amsterdam en in de prostitutie. Maar, Sweelincks muziek doet haar voor een halfuur 'die mannen uit de haven' vergeten.

Het libretto -dat toch geen levensverhaal kan heten, daar is het veel te kort en fragmentarisch voor- sluit af met Sweelincks vierstemmige compositie bij Psalm 90:1 en 2: 'Tu as est, Seigneur, nostre retraicte' (U bent geweest, Heere, onze Toevlucht).

Op 22 november ging de voorstelling in 's-Hertogenbosch in premiére. In januari en februari treedt Capella Brabant nog vier keer met het programma op, in Utrecht, Deventer, Hengelo en Berkel-Enschot.

N.a.v. 'Dit zijn mijn woorden niet. Een libretto voor Sweelinck, een monoloog in muziek', door Manon Uphoff; uitg. Adr. Heinen, 's-Hertogenbosch, 2008; ISBN 9789086801336; 64 blz.; 9,95.